Ons gesprek begint zoals veel gesprekken beginnen: even zoeken naar de juiste plek, een kleine lach om iets praktisch. En dan zie je het omslaan. Petra Rona kijkt je aan, luistert één tel langer dan je verwacht, en antwoordt vervolgens met iets dat tegelijk zacht en scherp is.
Ik vroeg haar wie ze was, en eerlijk gezegd verwachtte ik een beschrijving langs functies, organisaties en titels. Dat krijg je vaak. Petra deed het anders. Ze begon bij nieuwsgierigheid. Bij lezen. Bij tekenen. Bij die drang om te begrijpen hoe dingen in elkaar zitten, hoe mensen zich bewegen, waar structuren vandaan komen. “Ontdekker,” noemt ze zichzelf.
Mijn hoofd in de strategie, mijn voeten in de klei
Op een bepaald moment zegt ze iets wat ik vaker heb gehoord, maar zelden zo raak: “mijn hoofd zit in de strategie, mijn voeten staan in de klei.” Ze maakt het simpel: je moet begrijpen in welke omgeving je zit en hoe het werkt, de strategie snappen, de taal snappen. Maar daarna moet je het vertalen naar de praktijk. Niet door harder te praten, maar door het begrijpelijk te maken.
Waar anderen dit “communicatie” noemen, noemt zij het: abstractie slopen. Ze gebruikt daarvoor visual facilitation: het visueel vastleggen wat er in een bijeenkomst gezegd wordt, zodat beleid en strategie die soms abstract blijven, ineens pragmatisch en begrijpelijk worden voor iedereen.
Min of meer toevallig in PMO gerold
Petra vertelt dat ze min of meer toevallig in PMO rolde. Ze komt uit toerisme. Seizoenswerk. Steeds wisselende omgevingen. Op een gegeven moment dacht ze: ik moet toch een echte carrière gaan beginnen. Ze deed ondersteunende rollen: administratief medewerker, management assistent, directiesecretaresse.
In die rol ben je niet verantwoordelijk, maar je zit wel met je neus op waar alles gebeurt. Je hoort alles. Je ziet alles. Haar eerste echte PMO-ervaring was bij BP in Amsterdam, in een groot bouwproject. Letterlijk voeten in de klei. De projectmanager gaf haar een taakomschrijving die tegelijk lollig en bloedserieus is: “je mag alles doen wat ik niet kan doen en wat ik niet wil doen.”
PMO als intelligence officer
Als ik haar vraag welke zin PMO beter positioneert, aarzelt ze nauwelijks: ze heeft PMO wel eens vergeleken met een intelligence officer. De rol die informatie van boven naar beneden en van links naar rechts regelt. En dan komt de uitspraak die je op elke boardroomdeur zou willen plakken: “wat rapportages nooit kunnen vervangen, zijn de oren en de ogen aan de binnenkant.”
Oceaanwereld en PMO
Nu werkt Petra in de wereld van oceaanbescherming. Ze noemt een doelstelling die haar inspireert: in 2030 moet 30% van de oceaan beschermd zijn. En ze ziet in oceaaninitiatieven dezelfde groeipijn als in snelgroeiende organisaties. Governance wordt ingericht. Funding verandert. Er is steeds dezelfde vraag: hoe breng je al die initiatieven samen? De doorgewinterde PMO hoort ‘m al aankomen.
Haar oproep aan PMO’ers: zoek een initiatief bij je in de buurt. Ga er eens een dag heen. Als leerproces voor jezelf. Kijk hoe die organisatie in elkaar zit. Ze willen professionaliseren. En met jouw PMO-ervaring zie je vaak snel wat makkelijker kan, wat anders kan.
Kennis is nog geen wijsheid. Het gaat om toepassing. Het gaat om snappen wat je ziet. En vervolgens doen wat nodig is.